მთავარი ინტერვიუ რა გავლენას ახდენს სირბილი ადამიანის ფსიქოლოგიაზე და რისთვის გვჭირდება სპორტული ფსიქოლოგი?

რა გავლენას ახდენს სირბილი ადამიანის ფსიქოლოგიაზე და რისთვის გვჭირდება სპორტული ფსიქოლოგი?

ავტორი sporter
1026 ნახვა

მოთხოვნადი სფერო, ანუ ფსიქოლოგია სპორტში

ინტერვიუ სპორტულ ფსიქოლოგთან – ქეთევან ინასარიძესთან

გამარჯვების სურვილი და წაგების შიში –  სპორტული ფსიქოლოგის როლზე საუბრისას  მეცნიერები ყურადღებას ამ ორ პარალელურ მდგომარეობაზე ამახვილებენ, რომელიც სპორტსმენს, ხშირ შემთხვევაში, ერთდროულად  იპყრობს.  სასურველი შედეგი კი მხოლოდ მაშინ დგება, თუ პირველი მდგომარეობა მეორეს სიძლიერით მრავალჯერადად აღემატება.  მაგრამ თუ წაგების შიში გამარჯვების სურვილზე დიდი აღმოჩნდება, შედეგიც სავალალო იქნება. ფსიქოლოგთან ურთიერთობა სპორტსმენს სწორედ ასეთი შედეგის პრევენციისთვის სჭირდება. სპეციალისტი თანამედროვე და პროგრესული მეთოდოლოგიის გამოყენებით მისი მდგომარეობის გაწონასწორებასა და მისთვის ისეთი ფსიქოლოგიური ფონის შექმნაზე მუშაობს, რომელიც, რეგულარული ურთიერთობის შემდეგ, სპორტსმენის მუდმივი პროფესიული ზრდისა  და ბრძოლებში გამარჯვების წინაპირობაა. მნიშვნელოვანია სპორტსმენის თავდაჯერებულობა, რომლის გარეშეც პროფესიული წინსვლა, ფაქტობრივად, შეუძლებელი ხდება. თუმცა ამით ფსიქოლოგების როლი სულაც არ სრულდება. სპორტსმენმა გამარჯვებისა და მარცხის სანათადოდ მიღება და სწორად აღქმაც უნდა ისწავლოს. არცერთმა მათგანმა მის განვითარებასა და წინსვლას ხელი არ უნდა შეუშალოს: გამარჯვებამ არ უნდა მოადუნოს, მარცხმა კი იმედი არ უნდა წაართვას. კარგმა სპორტსმენმა ყოველთვის ახალი მწვერვალების დაპყრობაზე უნდა იფიქროს და სპორტული ფსიქოლოგი მას სწორედ ამაში უნდა დაეხმაროს.

ზოგადად, სპორტულმა ფსიქოლოგიამ, როგორც მეცნიერების დარგმა, განვითარება 1913 საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის ინიციატივით დაიწყო. მოგვიანებით, მეოცე საუკუნის მეორე ნაევარში, სპორტის ფსიქოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოება შეიქმნა. ამ მიმართულების აღიარების წლად კი სწორედ ამ ორგანიზაციის დაფუძნების თარიღი (1965 წელი) გამოცხადდა. სპორტული ფსიქოლოგია სულ მალე მსოფლიოს მასშტაბით, მათ შორის საბჭოთა კავშირშიც, საკმაოდ პოპულარული მიმართულება გახდა. ჩვენს ქვეყანაში კი სპორტული ფსიქოლოგების  აუცილებლობაზე  მხოლოდ მაშინ დაფიქრდნენ, როდესაც რიო დე ჟანეიროს ოლიმპიადაზე ქართველი ათლეტების ჯგუფმა ფსიქოლოგიური მოუმზადებლობის გამო წააგო. მიუხედავად ამისა, ეს მიმართულება საქართველოში სათანადოდ დღემდე ვერ განვითარდა.  შესაბამისად, პრობლემატურია დარგის სპეციალისტების არსებობაც –  სფერო სულ რამდენიმე ქართველ ფსიქოლოგს ითვლის.

რა უშლის ხელს ფსიქოლოგიის ამ მიმართულების განვითარებას საქართველოში, როგორ უნდა წარმიმართოს სპორტსმენთან მუშაობის პროცესი და რამდენად მნიშვნელოვანია სპორტული ფსიქოლოგების არსებობა ქართული სპორტის სხვადასხვა სახეობაში? – ამ და სხვა საინტერესო საკითხებზე ჩვენს კითხვებს სპორტულმა ფსიქოლოგმა, ქეთევან ინასარიძემ უპასუხა.

„იყო და აღარ არის“ – რა კავშირია საბჭოთა კავშირის დაშლასა და სპორტულ ფსიქოლოგიაში არსებულ სირთულეებს შორის?

საქართველოში სპორტის ფსიქოლოგიის განვითარება ფეხდაფეხ მიჰყვებოდა მსოფლიოში სპორტის ფსიქოლოგიის განვითარებას. საბჭოთა კავშირი ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც მე-20 საუკუნის შუა პერიოდში აქტიური მუშაობა დაიწყო ამ მიმართულებით. ვინაიდან საქართველო იყო საბჭოთა კავშირის შემადგენელი ერთ-ერთი რესპუბლიკა, ჩვენს ქვეყანაშიც დაიწყეს მოღვაწეობა სპორტის ფსიქოლოგებმა. აღსანიშნავია ამ სფეროში ისეთი გამოჩენილი ქართველი სპეციალისტების არსებობა, როგორებიც იყვნენ მამია ყოლბაია, ვლადიმერ ნორაკიძე, გივი დვალი, ამირან გრიგოლავა. მათ უმრავლესობას დაწერილი აქვთ სპორტის ფსიქოლოგიაში სახელმძღვანელოები, აქვთ სამეცნიერო ნაშრომები სპორტის ფსიქოლოგიის დარგში, შემოღებული აქვთ სპეციალური ტერმინები, რომლებიც დღესაც ცნობილია სპორტის ფსიქოლოგიაში. ქართველი სპორტის ფსიქოლოგები საბჭოთა კავშირის არსებობის პერიოდოში აქტიურად იყვნენ ჩართულნი სპორტსმენების ფსიქოლოგიური მომზადების საპასუხისმგებლო საქმეში, კონსულტაციებს უწევდნენ მწვრთნელებს. ცნობილია ნოდარ ახალკაცის თხოვნით „თბილისი დინამოს“ ფეხბურთელებთან ქართველი სპორტის ფსიქოლოგების მუშაობის შესახებ და თვალსაჩინოა ის შედეგებიც, რომლებსაც იმ ეპოქაში ქართველმა ფეხბურთელებმა მიაღწიეს. ცნობილია ქართველი სპორტის ფსიქოლოგების მოღვაწეობა სპორტის სხვა სახეების წარმომადგენელ სპორტსმენებთანაც.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, სირთულეები შეიქმნა სხვადასხვა სფეროს ფუნქციონირებაში და მათ შორის, ზოგადად სპორტის და კერძოდ, სპორტის ფსიქოლოგიის მიმართულებითაც. ამ რთულ ვითარებას დაემატა ისიც, რომ სახელმწიფომ გააუქმა წინა საუკუნეში სპორტის დარგში ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი – „ფიზკულტურის ინსტიტუტი“, რამაც მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენა ჩვენს ქვეყანაში ზოგადად სპორტული მეცნიერების და კერძოდ სპორტის ფსიქოლოგიის განვითარებას. ქვეყანაში წარმოიქმნა სპორტის ფსიქოლოგიის განვითარებისათვის ხელშემშლელი ნეგატიური ფაქტორები, როგორებიცაა ეკონომიკური პრობლემები, უმაღლესი განათლების მქონე და სპორტის ფსიქოლოგიის სარგებლიანობაში გათვითცნობიერებული მწვრთნელების აღზრდის შეუძლებლობა. ამ ვითარებამ გამოიწვია სპორტის ფსიქოლოგებზე მოთხოვნის გაქრობა. სპორტის ფსიქოლოგია ეყრდნობა ძირითადი ფსიქოლოგიური მიმდინარეობების მიერ მოპოვებულ ინფორმაციას, იყენებს ცნობილი სადიაგნოსტიკო და თერაპიული მეთოდების სპეციფიკურ მოდიფიკაციებს. სპორტის ფსიქოლოგიას გააჩნია სპეციფიკური შესწავლის საგანი, რაც მას ფსიქოლოგიის სხვა დარგებისაგან განასხვავებს და მას გამოკვეთილ სპეციფიკურობას ანიჭებს. საქართველოში ფსიქოლოგიის ეს დარგი  ძირითადად ვითარდებოდა „ფიზკულტურის ინსტიტუტის“, „პედაგოგიური ინსტიტუტისა“ და „ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის“ მცირერიცხვოვან მეცნიერთა კოლაბორაციის პირობებში.

საჭირო პროფესია  – რამდენად მნიშვნელოვანია სპორტული ფსიქოლოგის როლი სპორტის სხვადასხვა სფეროს განვითარებაში და რამდენად არის ეს მოთხოვნადი საქართველოში?

– სპორტის ნებისმიერ სფეროში სპორტის ფსიქოლოგის როლი ძალზედ მნიშვნელოვანია. იგი ფსიქოლოგიურად ამზადებს  შეჯიბრებისათვის სპორტსმენებს – ახდენს ფსიქოლოგიური უნარების ტრენინგს, ეხმარება სპორტსმენებს შფოთვისა და ძლიერი სტრესისული მდგომარეობების რეგულაციის უნარების დაუფლებაში, ხელს უწყობს მათ საკუთარ თავში და უნარებში დარწმუნებულობის განცდის გაზრდაში, წინა სასტარტო მდგომარეობების რეგულაციაში, კონცენტრაციის უნარის გაუჯმობესებაში, მიზნების დასახვის პროცესის სწორად წარმართვაში, იდეომოტორული და წარმოსახვითი მეთოდების გამოყენებაში, თანაგუნდელებთან და მწვრთნელთან ინტერპერსონალური ურთიერთობების რეგულაციაში, სპორტული გუნდის შეჭიდულობის გაზრდაში და დადებითი გუნდური დინამიკის მიღწევაში, სპორტში შერჩევისა და სპორტული პროფორიენტაციის ფსიქოლოგიური საკითხების მოგვარებაში, მაყურებელთან სწორი ურთიერთობის დამყარებაში, ეხმარება მწვრთნელს გუნდის მართვის წარმატებულად განხორციელებაში. საქართველოში მწვრთნელებისა და სპორტსმენების ინფორმირებულობის დონე სპორტის ფსიქოლოგიის საჭიროების შესახებ საკმაოდ დაბალია, თუმცა ამჟამად სპორტის უნივერსიტეტი ანხორციელებს მწვრთნელებისა და სპორტის პედაგოგების ტრენინგების პროგრამას, რაშიც ჩართულია სპორტის ფსიქოლოგიის მნიშვნელოვანი საკითხები. ამ ინფორმაციის მიწოდება ზრდის მწვრთნელების მიერ სპორტის ფსიქოლოგის საჭიროების შესახებ ინფორმირებულობის დონეს და საკითხის გაცნობიერებას, რაც საკმაოდ ზრდის მწვრთნელების მიერ სპორტის ფსიქოლოგის მოთხოვნადობის გაზრდას, თუმცა ეკონომიკურ-ფინანსური პრობლემების გამო სპორტის ბევრ სახეში ვერ ახერხებენ სპორტის ფსიქოლოგის ყოლას.

ფსიქოლოგი და სპორტსმენი -კომპლექსური მუშაობა მრავალი ცვლადითა და ფაქტორით – რა უშლის ხელს სპორტული ფსიქოლოგის ინსტიტუტის განვითარებას?

– სპორტსმენებთან ფსიქოლოგის მუშაობა უნდა დაიწყოს ბავშვობის ასაკშივე, როდესაც იწყება სპორტში პროფესიული შერჩევის ხანგრძლივი პროცესი. მუშაობა მიმდინარეობს როგორც სპორტსმენის კოგნიტურ ფუნქციებზე, ასევე მის ფსიქო-მოტორული კოორდინაციის გაუმჯობესების მიმართულებით, ემოციურ და მოტივაციურ სფეროებზე, პიროვნულ ცვლადებზე, სოციალურ ფაქტორებზე. მუშაობა კომპლექსურია და მოიცავს მრავალ ცვლადს და ფაქტორს. წინააღმდეგობა სპორტის ფსიქოლოგის ჩართულობაზე სპორტსმენების ფსიქოლოგიური მომზადების საქმეში მომდინარეობს ხშირად სპორტის ფსიქოლოგიის საკითხებში და საჭიროებაში გაუთვითცნობიერებელი მწვრთნელებისგან. არსებობს სპორტსმენებისაგან მომდინარე რეზისტენტობაც შესაძლო ფსიქოლოგიური ჩარევის მიმართ. უდიდეს პრობლემას კი ჩვენს ქვეყანაში წარმოადგენს სპორტში ფსიქოლოგებისათვის ფინანსურ-მატერიალური ხელშეწყობის არარსებობა და ფინანსური წყაროების სიმწირე.

წარმატებისთვის გაღებული „მსხვერპლი“ და უნარები, რომელიც ყველა „მებრძოლს“ უნდა გააჩნდეს – რატომ უნდა ისწრაფვოდეს სპორტსმენი ლიდერობისკენ

– სპორტული პიროვნების უახლესი საკვლევი ტესტის მიხედვით სპორტში წარმატების მისაღწევად მნიშვნელოვანია შემდეგი პიროვნული თვისებები:  წარმატების მიღწევის მაღალი მოტივაცია და საჭიროების შემთხვევაში, ამისათვის „მსხვერპლის“ გაღების შესაძლებლობა; ადაპტირებადობა, ანუ ახალი იდეებისა და მოსაზრებების მიმართ მიმღებლობა და ახალი ტექნიკურ მიღწევების გაზიარება, დროზე (პროგრესზე) არ ჩამორჩენა; კონკურენტუნარიანობა – სპორტსმენს უნდა მოსწონდეს კონკურენცია/შეჯიბრება, სურდეს იყოს სხვებზე უკეთესი, მიზნად ისახავდეს გამარჯვებას, მიისწრაფოდეს გამარჯვებისაკენ; კეთილსინდისიერება – სპორტსმენი გულმოდგინედ უნდა ემზადებოდეს, ავლენდეს თვითდისციპლინას, მისდევდეს დასახულ გეგმას (მოქმედებდეს დასახული გეგმის მიხედვით); ვიზუალიზაციის უნარი – სპორტსმენი უნდა იყენებდეს წარმოსახვას/ხატებს რათა სპორტული შესრულების გონებაში გათამაშება/რეპეტიცია მოახდინოს, რაც ხელს უწყობს შეინარჩუნოს სიმშვიდეს და კარგად შეასრულოს სპორტულ მოქმედება; სპორტსმენს უნდა ჰქონდეს ინტუიცია, სპორტული შესრულებისათვის გადაწყვეტილებების მიღების დასახმარებლად უნდა იყენებდეს ინსტინქტებს და ინტუიციას; სპორტსმენს უნდა შეეძლოს მიზნის დასახვა, ჰქონდეს დასწავლისა და განვითარებისათვის ხელშესაწყობად პრიორიტეტების დადგენის უნარი; ზეწოლის მართვის უნარი – მნიშვნელოვანი მოვლენების წინ წარმოქმნილ შფოთვას და დაძაბულობას ეფექტურდ უმკლავდებოდეს; თვითეფექტურობა, ანუ საკუთარ თავში დარწმუნებულობა და წარუმატებლობების შემდეგ მდგომარეობიდან სწრაფად გამოსვლის უნარი; წარუმატებლობის/დამარცხების შიშის მართვის უნარი, იმედის გაცრუებისა და მოლოდინების შეუსაბამო გამოსვლის შიშის მართვის უნარი; სტაბილურად მოქმედების უნარი, ანუ დემონსტრაციას ახდენდეს სპორტული მოქმედებისას საკუთარ თავში ჩაღრმავების, საკუთარ თავზე ფოკუსირების უნარის და თამაშობდეს ე.წ. „ზონაში“ (როდესაც სპორტსმენი აღწევს ფსიქიკური და ფიზიკური უნარების საუკეთესო კომბინაციას და აღწევს ფსიქიკურ მდგომარეობას, როდესაც მთლიანად ფოკუსირებულია აწმყოს მომენტზე, არ ღელავს შედეგზე, თამაშისას არ გადაეხრება ყურადღება სხვა რამეზე, აქვს საკუთარი უნარების ნდობა და რწმენა და რეაგირებს შედეგთან მიმართებაში აღელვებისა და ნერვიულობის, ეჭვის და შიშის გარეშე); სტრესის ეფექტურად მართვის უნარი; სპორტული მოქმედების მაქსიმუმზე შესრულებისათვის გრძნობებისა და ემოციების რეგულირების უნარი; სიმშვიდის შესანარჩუნებლად საკუთარ თავთან პოზიტიურად საუბრის უნარი, რაც ხელს უწყობს მას დარჩეს ფოკუსირებული და კარგად შეასრულოს სპორტული მოქმედება; საკუთარი ძლიერი და სუსტი მხარეების თვითგაცნობიერება; ეთიკურობა – ეთიკურად მოქცევა და ამ მიმართულებით ძლიერი პრინციპების გამოვლენის უნარი, რაც წარმოადგენს სპორტული პიროვნების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მახასიათებელს; ემპათიის უნარი – უსმენდეს და ითვალისწინებდეს სხვა ადამიანების შეხედულებებს და გრძნობებს; ინტერპერსონალური ურთიერთობების კარგი წარმართვის უნარი – სხვა სპორტსმენებთან საუბარში ჩართვა და სოციალიზაცია; პოზიტიურად აგრესიული – სპორტსმენი სპორტულ მოქმედებას უნდა ასრულებს გაბედულად, მოწინააღმდეგის დამორჩილების ტენდენციის არსებობით; სპორტსმენი უნდა მიისწრაფოდეს ლიდერობისაკენ.

სირბილი და ფსიქოლოგია – რა გავლენას ახდენს ადამიანზე გარბენი

– სირბილი შეიძლება განვიხილოთ როგორც ადამიანის „ისტინქტი“. როგორც გრძელ დისტანციაზე მორბენალმა და ოლიმპიურმა ჩემპიონმა ჩეხმა სპორტსმენმა ემილ ზატოპეკმა აღნიშნა „ჩიტები დაფრინავენ, თევზები ცურავენ, ხოლო ადამიანი დარბის“.  სირბილი, როდესაც მისი წარმოების წინააღმდეგ არ არსებობს სამედიცინო ჩვენება, პოზიტიურ გავლენას ახდენს ადამიანის ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ჯანმრთელობაზე. სირბილი იწვევს შინაგანი ორგანოების სისტემების მუშაობის გააქტიურებას და ჩვენი საუკუნისათვის დამახასიათებელი ე.წ. „მჯდომარე, პასიური ცხოვრების სტილის“ წინააღმდეგ მიმართული ეფექტური საშუალებაა, რაც დიდი ხანია ამერიკისა და ევროპის სახელმწიფოების ჯანდაცვის სისტემების მიერ აღიარებულია როგორც ბევრი დაავადების წინააღმდეგ პრევენციული საშუალება, როგორებიცაა მაგალითად გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, ჭარბ წონიანობა და სიმსუქნე. ის ხშირად ეხმარება ადამიანს ემოციური პრობლემების, მაგალითად შფოთვისა და დეპრესიის დაძლევაში და ამაღლებული გუნება-განწყობილების ჩამოყალიბებაში, რაც სირბილით გამოწვეული ორგანიზმში გამოყოფილი ნივთიერებების ადამიანის ნერვულ სისტემაზე პოზიტიურად მოქმედების შედეგია. სირბილი ხელს უწყობს კოგიტური (გონებრივი) ფუნქციონირების გაუმჯობესებას. სირბილი ხელს უწყობს ცხოვრებისეული პრობლემებით განპირობებული ემოციური სტრესით გამოწვეული ნეგატიური მდგომარეობების ნორმალიზაციას და ადამიანის ენერგეტიკული რესურსების აღდგენასა და გააქტიურებას, რასაც თავისი ფიზიოლოგიური მექანიზმები გააჩნია.

სპორტის სახეობების გარკვეული ნაწილი მოითხოვს სირბილს, როგორც კონკრეტული სახეობის ერთ-ერთ შემადგენელს, ასეთია ფეხბურთი, კალათბურთი, რაგბი, ჩოგბურთი და ა.შ. არის თუ არა რაიმე ტიპის განსხვავება ამ მხრივ ფსიქოლოგიური ზეგავლენის თვალსაზრისით და რამდენად განსხვავებული მიდგომა სჭირდებათ სპორტის სხვადასხვა სფეროს წარმომადგენლებს მათთან მუშაობის თვალსაზრისით?

– სირბილი სპორტსმენებთან ზოგადი ფიზიკური მომზადების ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილია და როგორც კომპონენტი ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი სპორტის სახეობისათვის გამოიყენება. სპორტის ამ სახეობებისათვის უშალოდ სირბილში გამარჯვება არაა მათი სპორტული ქცევის მოტივი განსხვავებით მორბენლებისაგან. ამდენად ფსიქოლოგიური მომზადების თვალსაზრისით განსხვავებული მიდგომა სჭირდებათ მორბენლებს და ზემოთ ჩამოთვლილი სპორტის სახეების წარმომადგენლებს.

მარათონის ფსიქოლოგია – რატომაა აუცილებელი სტრესის მართვის სწავლა და როგორ უნდა მოემზადოს მორბენალი მარათონისთვის?

– მარათონში მონაწილეობამდე სპორტსმენი უნდა მოემზადოს მენტალური თამაშისათვის. მნიშვნელოვანია ყურადღების ფოკუსირება, რადგამ კონცენტრაციის გარეშე ძნელი იქნება ვარჯიშის დროს შემუშავებულის აღდგენა. აუცილებელია სტრესის მართვის სწავლა, აღელვებისა და  თუგინდ სიხარულით გამოწვეული აღელვების კონტროლი, რაც გააუმჯობესებს სპორტსმენის მენტალური თამაშის უნარს შეჯიბრების მომენტში.

სჭირდება თუ არა მარათონისთვის ფსიქოლოგიური მომზადება მორბენალს და აქვს თუ არა მნიშვნელობა ამ მხრივ სპორტსმენია ის, თუ მოხალისე? ბავშვი, თუ ზრდასრული?

– მარათონში მონაწილეობამდე სასურველი იქნება თუ მონაწილე მოემზადება შესაძლო სიძნელეების გადალახვისათვის მენტალურად (ფსიქოლოგიურად). ე.წ. შეჯიბრებამდე „ზონაში“ თამაშში შესასვლელად საჭიროა სულ მცირე შემდეგი რეკომენდაციების გათვალისწინება: 1) ჭარბი ყურადღება და ფიქრი არ უნდა დაუთმოს მორბენალმა გამარჯვებაზე ან დამარცხებაზე ფიქრს, რაც მის ყურადღებას მოაკლებს და გადახრის ფიზიკური აქტივობისაგან. ყურადღება არ მიაქციოს იმ ფაქტორებს, რომელთა კონტროლი არ შეუძლია მაგალითად ამინდს და გარემოს. ამის ნაცვლად წარმოიდგინოს სასურველი შედეგი და მისი მიღწევისათვის საჭირო საფეხურები; 2) კარგი იქნება თუ ადამიანი სირბილის დროს წარმოქმნილი სტრესის საკუთარი თავისათვის სასარგებლოდ გამოყენებას მოახდენს და არა საზიანოდ, რადგან მცირე დოზით სტრესი მორბენალს აძლევს ენერგიას, მისწრაფების განცდას და ადრენალინს. სტრესი არ უნდა გადავიდეს შფოთვაში. ანუ მორბენალმა უნდა აღიაროს რომ სირბილისას მას ექნება სტრესი და მან ის თავის სასარგებლოდ უნდა გამოიყენოს; 3) მორბენალმა წინასწარ უნდა წარმოიდგინოს მარათონის მიმდინარეობის მთელი სცენარი და ის სირთულეები, რასაც იგი შეხვდება და უნდა წარმოიდგინოს როგორ გაართმევს მათ თავს. ეს დაეხმარება მორბენალს სწრაფი რეაგირება მოახდინოს წარმოქმილ სირთულეებზე; 4) მარათონზე გასვლამდე მორბენალი უნდა შეეცადოს მისთვის სასურველ გარემოში იყოს. მაგალითად ან მუსიკას უსმინოს, ან იყოს მშვიდ გარემოში, ან გააკეთოს ის რაც მისთვის ინდივიდუალურადაა მისაღები სიმშვიდის მისაღწევად; 5) მარათონზე გასვლამდე ნარატივი, ანუ მომავალი მარათონის სიუჟეტურ-თემატური სურათი უნდა იყოს დეტალური და მიზანმიმართული. მორბენალმა თავი უნდა განაწყოს წარმატებისაკენ საკუთარ თავთან პოზიტიური საუბრით ისევე, როგორც მწვრთნელი ახდენს გუნდის მოტივაციის ამაღლებას; 6) კარგი იქნება თუ მორბენალი გააცნობიერებს თუ ჩვეულებრივ როგორ რეაგირებს სტრესორებზე და დაგეგმავს მათზე თავის გართმევის სტრატეგიას.

სპორტსმენისა თუ მოხალისესათვის ეს რეკომენდაციები მეტ-ნაკლებად იდენტურია, თუმცა სპორტსმენისათვის მათი მკაცრი და მეტი მონდომებით შესრულება აუცილებელია, რათა გაიზარდოს შეჯიბრებაში მისი წარმატების მიღწევის ალბათობა. სპორტი პროფესიაა და შეჯიბრებაში გამარჯვება პროფესიული მიღწევაა. მოხალისეს შემთხვევაში კი მაინც მთავარი არა გამარჯვება, არამედ მონაწილეობაა, ფიზიკური აქტივობის და ამ მიმართულებით კომპეტენციის გამოვლენის შესაძლებლობა, საზოგადოებასთან სოციალური ერთობის განცდის არსებობა. სპორტსმენისა და მოხალისეს წინაშე განსხვავებული მოტივაციური ღირებულების ამოცანები დგას იმთავითვე, რაც მათ ქცევას ფსიქოლოგიურად ერთმანეთისაგან მკვეთრად განასხვავებს და არსებული რეკომენდაციების შესრულებას და თანმიმდევრულობასაც განსხვავებულ ღირებულებას ანიჭებს.

ბავშვებისათვის მარათონში მონაწილეობა უპირველეს ყოვლისა არის სახალისო აქტივობა, რაც მათთვის მთავარი მოტივაციური ფაქტორია და გამარჯვების მოპოვების სურვილიც, რომელიც სწორად უნდა იქნას მათთვის მოზრდილების მიერ მიწოდებული. მათ უნდა აუხსნან რომ შესაძლოა დამარცხებაც და მთავარია მართონში მონაწილეობა და არა გამარჯვება. საჭიროა ბავშვის მოლოდინების ადექვატურ დონემდე დამდაბლება და სპორტში მონაწილეობის პროცესის მნიშვნელოვნების და არა შედეგების მნიშვნელოვნებაზე ხაზგასმა, რათა ბავშვის ფსიქიკა დავიცვათ შესაძლო დასტრესვისგან.

და ბოლოს…

როგორ აფასებთ კომპანიის ინიციატივას სოციალური პასუხისმგებლობის ამგვარად გამოხატვის – ჯანსაღი ცხოვრების წესის პროპაგანდისა და ღონისძიებისთვის საქველმოქმედო ხასიათის მინიჭების შესახებ და თვლით თუ არა, როგორც ფსიქოლოგი, რომ  ინიციატივების ამგვარი გამოხატულება დადებით ფსიქოლოგიურ ზეგავლენას ახდენს საზოგადოების იმ ნაწილზეც, რომელიც პროცესში უშუალოდ ერთვება და მათზეც, რომელიც ჯერ კიდევ მაყურებლის პოზიციაზე იმყოფება.

– კომპანია „ჰაიდელბერგცემენტის“ ეს ინიციატივა და ღონისძიებისათვის საქველმოქმედო ხასიათის მინიჭება მართლაც რომ ფასდაუდებელი წვლილია მოსახლეობასთან ჯანსაღი ცხოვრების წესის პროპაგანდისათვის. განსაკუთრებით მიშვნელოვანია ღონისძიების საქმელმოქმედო ხასიათის არსებობა, რადგან ჩემი უკანასკნელი კვლევის შედეგად, რომელიც რამდენიმე თვის წინ ჩავატარე სპორტის უნივერსიტეტის სტუდენტთან ერთად და შევისწავლეთ ქართველი მშობლების დამოკიდებულებები ბავშვების სპორტში ჩართულობის შესახებ, გამოვლინდა, რომ მშობლების უდიდესი უმრავლესობა აცნობიერებს ბავშვის ჯანმრთელობისათვის ჯანსაღი ცხოვრების წესის ქონის მნიშვნელოვნებას და ამისათვის მის აქტიურ ჩართულობას სპორტულ აქტივობებში, მაგრამ მტერიალური სიდუხჭირის გამო ვერ ახერხებს ბავშვის სპორტზე მიყვანას. ამდენად ძალიან მნიშვნელოვანია და მისასალმებელია ბავშვებისათვისაც საქმელმოქმედო მარათონის ჩატარება. ჯანსაღი ცხოვრების წესის პროპაგანდისათვის კარგი იქება თუ ამ მარათონში აქტიურ მონაწილეობას მიიღებენ საქართველოში ცნობადი სახეები, რომლებიც სპორტულობის როლურ მაგალითს მისცემენ ქართველ ბავშვებს, მათ მშობლებსა და ზოგადად ახალგაზრდობას. მარათონში მონაწილეობა ხომ ნებისმიერი ასაკისა და უნარის ადამიანის ჯანმრთელობისათვის ფასდაუდებელი შენატანია. სასურველი იქნებოდა თუ კომპანია „ჰაიდელბერგცემენტი“ ხშირად გამართავს ამგვარ ღონისძიებებს.

პუბლიკაცია მომზადებულია “ჰაიდელბერგცემენტის” მიერ ორგანიზებული პროექტის – “თბილისიმარათონი 2018”-ის  ფარგლებში

0 კომენტარი
0

მსგავსი პუბლიკაციები

დატოვეთ კომენტარი